Componisten
Op het programma staat kerkmuziek door de eeuwen heen. De componisten komen uit verschillende stijlperiodes. Ze zijn gerangschikt in volgorde van uitvoering.
Herman Strategier (1912-1988)
Het idioom van de composities van Herman Strategier is Frans georiënteerd. Romantische componisten als Fauré, Poulenc, Boulanger, Debussy zijn van invloed geweest op zijn artistieke zeggingskracht. Het karakter van zijn muziek is ingetogen naast uitbundig, vrolijk en dramatisch. Het oeuvre van Strategier is omvangrijk: 374 composities verschenen van zijn hand, zowel vocaal als instrumentaal, profaan als religieus. De Maria-Antifonen hebben een duidelijke plaats in het kerkelijk jaar. Ze worden gezongen tijdens de completen (avondgebed). De vreugde over de opstanding van Christus wordt in Regina Coeli duidelijk geëtaleerd. Het Salve Regina heeft een overwegend contemplatief karakter. Concertkoor KOV brengt de Maria-Antifonen ook in het Gregoriaans ten gehore. Van oudsher omlijstte het eenstemmige Latijnse gezang de liturgie van de katholieke kerk.
Familie Bach
Iedereen kent Johann Sebastian Bach (1685-1750). Zijn werk wordt gezien als het hoogtepunt van de Barokmuziek. De familie Bach was een familie van musici en telt meer dan 60 componisten. De familie was zich zeer bewust van zijn muziektraditie. Zo hield Johann Sebastian Bach zelf systematisch de familieachtergronden en het muzikale erfgoed bij. Tijdens dit concert laat het Kamerkoor Pur Sang u met een paar familieleden en een tijdgenoot van Bach kennismaken. Het zijn: Johann Christoph Bach, Johann Michael Bach, Johann Kuhnau, Johann Ludwig Bach en Johann Bach.
Johann Christoph Bach (1642-1703) was de oudste zoon van Heinrich Bach, die een neef was van de vader van Johann Sebastian Bach. Johann Chistoph Bach geldt als de belangrijkste musicus in de Bachfamilie vóór Johann Sebastian Bach. In de familiekroniek werd hij als de grootste en meest uitdrukkingsvolle componist aangemerkt. Zijn composities kenmerken zich door vindingrijkheid, stijl en grote vormbeheersing. Na de Dertigjarige oorlog (1618-1648) werd het gevoel over het leven sterk door twee dingen bepaald, namelijk ijdelheid en vergankelijkheid. Het motet: Der Mensch, vom Weibe geboren gaat over dit spanningsveld. Alles wat van grote waarde is, is slechts een schaduw. Alles sterft en verwelkt als een bloem. De innerlijke onrust en het sterven van de bloem is onmiskenbaar in de muziek te horen.
Johann Michael Bach (1648-1694) was de jongere broer van Johann Christoph Bach. Zijn jongste dochter Maria Barbara was de eerste vrouw van Johann Sebastian Bach. Het rustige, gereserveerde en artistieke karakter van Johann Christoph Bach komt ook in zijn composities tot uitdrukking. Door de familie werd hij beschouwd als een bekwaam componist. Van hem zijn ongeveer 12 motetten bewaard gebleven, waarvan er vandaag twee worden gezongen. De koraalmotetten Nun hab’ ích überwunden en Unsere Leben währet siebenzig Jahr gaan over de vergankelijkheid van het leven en de overwinning op de dood door Jezus Christus: Kruis, lijden, angst en nood zijn overwonnen door het lijden van Jezus Christus. In het tweede motet is op ingenieuze wijze hetzelfde koraal verweven dat ook J.S. Bach als slotkoraal voor de Johannespassion heeft gebruikt. Hier ook de vergankelijkheid, maar als tegenpool het troostende en juichende koraal!
Johann Kuhnau (1660-1722) werkte tot aan zijn dood in de Thomaskirche te Leipzig. Na zijn dood werd hij opgevolgd door Johann Sebastian Bach. Kuhnau was componist, begaafd klavecinist, muziektheoreticus en jurist. Het vijfstemmig motet Tristis est anima mea voor koor a-capella is een indringende toonzetting op de tekst van het responsorium voor de metten (gebed in de zeer vroege ochtend) van Witte Donderdag. Het motet heeft op Johann Sebastian Bach een grote indruk gemaakt, hij bewerkte het voor koor en orkest.
Johann Ludwig Bach (1677-1741) behoort tot een zijtak van de familie Bach die zich in 1600 van de stam van Johann Sebastian Bach afsplitste. Johann Ludwig Bach schreef onder andere cantaten, motetten en verschillende instrumentale werken. Hij heeft zich intensief met Italiaanse meerkorigheid bezig gehouden. De invloeden van Monteverdi en Gabrieli van Venetië vallen in zijn werken op: scherpe contrasten tussen licht en donker, hoog en laag. Het is zeer goed te merken dat Johann Ludwig behalve componist ook een begaafd schilder was. Het werkelijk kleurrijke zesstemmige motet Unsere Trübsal gaat over de droefheid van het leven. Maar wat is die met het uitzicht op de Heerlijkheid Gods? Men hoort het: donkere dissonanten die contrasteren met lichtvoetige passages.
Chris Fictoor (1948)
Chris Fictoor studeerde aan het Gronings Conservatorium en dirigeerde en doceerde in vrijwel alle Europese landen en de USA. Hij was directeur van het Conservatorium in Enschede. Momenteel is Fictoor vice-president van de Europese Associatie van Conservatoria en directeur/dean van het Prins Claus conservatorium en de Dansacademie Noord-Nederland te Groningen. Hij is componist van meer dan achthonderd voornamelijk vocale composities, die werden uitgevoerd in Bulgarije, Nederland, Japan, Letland, Polen en Rusland. Zijn Requiem Tryptiek bestaat uit drie korte mantra-achtige motetten voor dubbelkoor en orgel, gebaseerd op liturgische teksten uit de Requiemmis. De motetten zijn geschreven in een toegankelijk klankidioom.
Edward Elgar (1857-1934)
Edward Elgar was een Brits componist wiens werk tot de late Romantiek wordt gerekend. Men noemt Elgar ook wel de Engelse Brahms. Elgar was een laatbloeier. Zijn eerste stuk van betekenis schreef hij op zijn 33e jaar; daarna volgde een stroom van werken. De kerk speelde een belangrijke rol in zijn muzikale ontwikkeling. Vanaf zijn 20e componeerde hij korte religieuze stukken. In 1885 werd hij organist van de St. George en kreeg daarmee een vast publiek voor zijn composities. In deze rol componeerde hij de bekoorlijke Pie Jesu, Ave Maria en Ave Maris Stella. Pie Jesu werd gaandeweg Ave Verum Corpus.
Johann Bach (1604-1673) is het oudste lid van de familie Bach van wie composities bewaard zijn gebleven. Zijn werkzaamheden zijn door de Dertigjarige oorlog en de ontberingen van de jaren die daarop volgden overschaduwd. Door deze onzekere tijd zijn er maar weinig tastbare bewijzen van zijn werk bewaard gebleven. Interessant is een vergelijking te maken met het motet van Johann Christoph Bach Der Mensch, vom Weibe geboren. Ook bij het motet Unser Leben ist ein Schatten van Johann Bach gaat het om de vergankelijkheid van het leven (al klinkt er in dit werk veel meer troost door). Het leven is als een schaduw en wordt plotseling afgebroken. Het afbreken wordt met muzikale middelen voorgesteld. Ook hier contrasteren licht en duisternis. Maar ook in dit werk het plotselinge einde – alles waait weg …..
Robert Schumann (1810-1856)
Robert Schumann representeert, als persoonlijkheid en als componist, het centrum van de Duitse romantiek op haar hoogtepunt. Schumann heeft 245 liederen gecomponeerd. De meeste zijn door hem gemaakt in het jaar na zijn huwelijk in 1840. Daarna schreef hij met tussenpozen allerlei liederen, zoals Beim Abschied zu singen. De liederen van Schumann zijn louter gevoel. De stem is bij Schumann niet het doel maar het middel. Het is de gevoelsinhoud die het klankbeeld bepaalt.
|
|
Dubbelkoor in dialoog
